* مهدی بسحاق

دبیر کل انجمن ملی لیزینگ ایران

این صنعت به‌عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی جایگزین و مکمل برای سایر روش‌های سنتی نظیر وام‌های بانکی شناخته می‌شود. در ادامه به بررسی جایگاه صنعت لیزینگ در بین نهادهای مالی و پولی پرداخته می‌شود.
1. لیزینگ به‌عنوان یک ابزار تأمین مالی

لیزینگ به‌عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی غیربانکی شناخته می‌شود. در این فرآیند، یک نهاد مالی (شرکت لیزینگ) به‌طور موقت مالک یک دارایی (مانند تجهیزات، خودروها، ماشین‌آلات و...) می‌شود و آن را به مشتری (شرکت‌ها یا افراد) اجاره می‌دهد. در این فرآیند، مشتری حق استفاده از دارایی را به‌مدت زمان مشخصی در اختیار دارد و در پایان دوره لیزینگ، می‌تواند دارایی را خریداری کند یا قرارداد را تمدید کند.

این صنعت، برخلاف وام‌های بانکی که معمولاً از طریق اعتبار و منابع سپرده‌گذاری تأمین می‌شود، به‌طور مستقل عمل می‌کند و به‌ویژه برای شرکت‌ها و افرادی که نمی‌توانند به‌طور مستقیم از بانک‌ها وام بگیرند، به‌عنوان یک گزینه مالی مهم عمل می‌کند.
2. مکمل نظام بانکی

صنعت لیزینگ به‌عنوان یک نهاد مالی مکمل برای نظام بانکی شناخته می‌شود. بسیاری از شرکت‌ها و کسب‌وکارها به دلایلی مانند نرخ بهره بالا، شرایط سخت تأمین وام یا عدم دسترسی به اعتبارات بانکی، نمی‌توانند از وام‌های بانکی استفاده کنند. در این شرایط، لیزینگ یک راه‌حل جایگزین برای تأمین منابع مالی برای خرید تجهیزات، ماشین‌آلات یا سایر دارایی‌ها فراهم می‌آورد.

در واقع، لیزینگ به بانک‌ها کمک می‌کند تا فشار کمتری بر سیستم مالی وارد شود، زیرا بیشتر مشتریان لیزینگ به‌جای درخواست وام از بانک‌ها، از شرکت‌های لیزینگ استفاده می‌کنند.

3. کمک به تنوع در ابزارهای مالی

صنعت لیزینگ به تنوع و گسترش ابزارهای مالی در بازارهای مالی کمک می‌کند. در حالی که بانک‌ها عمدتاً تمرکز خود را بر روی وام‌دهی و سپرده‌گذاری دارند، شرکت‌های لیزینگ می‌توانند به‌عنوان یک نهاد مالی مستقل، انواع مختلفی از خدمات را ارائه دهند، از جمله لیزینگ عملیاتی، لیزینگ مالی، لیزینگ با اجاره به شرط تملیک، و سایر مدل‌ها که نیازهای متنوع بازار را تأمین می‌کنند.

این تنوع در خدمات، به نهادهای مالی امکان می‌دهد تا خدمات خود را به طیف وسیع‌تری از مشتریان و صنایع مختلف ارائه دهند و از این رو، بخش‌های مختلف اقتصادی را پوشش دهند.
4. افزایش دسترسی به منابع مالی

یکی از ویژگی‌های برجسته صنعت لیزینگ این است که برخلاف سیستم‌های بانکی، لیزینگ به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و حتی افراد با ریسک اعتباری بالا این امکان را می‌دهد که به منابع مالی دسترسی پیدا کنند. شرکت‌های لیزینگ معمولاً بررسی دقیق‌تری از اعتبار و تاریخچه مالی مشتریان خود انجام می‌دهند و شرایط انعطاف‌پذیرتری برای تأمین مالی فراهم می‌آورند.

این ویژگی، لیزینگ را به یک ابزار مؤثر برای کمک به توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) تبدیل می‌کند که ممکن است از شرایط بانکی و اعتبارهای رسمی دور بمانند.
5. کمک به کاهش فشار بر بانک‌ها و مؤسسات پولی

در برخی موارد، بانک‌ها با حجم زیادی از درخواست‌های وام روبه‌رو هستند که ممکن است بر نقدینگی و توانایی تسهیلات‌دهی آن‌ها فشار وارد کند. در این شرایط، صنعت لیزینگ می‌تواند به‌عنوان یک راه‌حل جایگزین برای تأمین مالی نیازهای مالی مشتریان عمل کند و فشار از روی بانک‌ها بردارد.

لیزینگ به این شکل می‌تواند به تقویت سیستم مالی و پولی کشورها کمک کند، زیرا همزمان با ارائه تسهیلات مالی، به حفظ سلامت و ثبات نظام مالی کمک می‌کند.
6. جایگاه صنعت لیزینگ در بورس و بازارهای مالی

در برخی از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، شرکت‌های لیزینگ به‌عنوان نهادهایی که در بازارهای سرمایه فعالیت می‌کنند، شناخته می‌شوند. این شرکت‌ها ممکن است سهام خود را در بورس‌های مالی عرضه کنند و از این طریق منابع مالی جذب کنند. در نتیجه، صنعت لیزینگ می‌تواند به‌عنوان یک جزء از بازار سرمایه و نهادهای مالی عمل کند.

7. ارتباط با سایر نهادهای مالی و اقتصادی

صنعت لیزینگ به‌طور مستقیم با سایر نهادهای مالی و اقتصادی از جمله بانک‌ها، مؤسسات بیمه، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و مؤسسات مالی غیر بانکی ارتباط دارد. به‌عنوان مثال، بسیاری از مؤسسات بیمه با شرکت‌های لیزینگ همکاری می‌کنند تا محصولات بیمه‌ای مناسب برای دارایی‌های لیزینگی ارائه دهند. این همکاری‌ها باعث می‌شود که صنعت لیزینگ بتواند به‌طور مؤثرتر به مشتریان خود خدمات بدهد و بر توسعه اقتصادی تأثیر بگذارد.
نتیجه‌گیری

صنعت لیزینگ به‌عنوان یک نهاد مالی غیربانکی، جایگاه ویژه‌ای در نظام مالی و پولی دارد. این صنعت به‌عنوان یک ابزار مالی مکمل برای سیستم بانکی، با افزایش دسترسی به منابع مالی، کمک به اشتغال‌زایی، تنوع در ابزارهای مالی، و کاهش فشار بر بانک‌ها و مؤسسات پولی می‌تواند نقشی کلیدی در بهبود وضعیت اقتصادی ایفا کند. همچنین، همکاری‌های نزدیک این صنعت با سایر نهادهای مالی و اقتصادی باعث می‌شود که لیزینگ به‌عنوان یک بخش مهم در نظام مالی کشورها شناخته شود.

منبع:

    Freier, C., & Jacobson, A. (2011). "Leasing and Capital Markets: Interactions and Impact". Journal of Financial Markets.

  Visser, H. (2006). Leasing and the Financial System. International Journal of Financial Services.